:: Ontdekking Einstein Manuscript ::

Op 22 juli 2005 ontdekte ik 14 handgeschreven velletjes in een stoffig archief. Het bleek om een belangrijk artikel van Albert Einstein te gaan, waarin hij zijn laatste grote ontdekking doet: de voorspelling van een super quantum atoom. Ik vond het manuscript tijdens mijn afstudeeronderzoek Natuurkunde. De 14 velletjes lagen verstopt in het werkarchief van Professor Ehrenfest, met wie Einstein goed bevriend was aan het begin van de twintigste eeuw. Hieronder vind je meer over mijn bijzonder vondst die ik op 22 juli deed. Of ga terug naar de website over mijn scriptie.

Waar vond ik Einstein's manuscript?
Het archief materiaal van Paul Ehrenfest in het Instituut Lorentz is in de jaren '80 geschonken door zijn dochter, Tanja van Aardenne-Ehrenfest. Zij stierf in 1984, dus misschien is het zelfs pas na haar dood naar het instituut gekomen. De collectie bestaat uit een paar honderd boeken. In deze boeken zijn vaak ook aantekeningen terug te vinden of kleine briefjes. Ik heb niet veel in deze boeken gekeken. Ik heb gekeken naar de 36 stapels papier die hieronder lagen en nooit eerder waren bekeken. Deze stapels bevatten zogenaamde handboeken, maar vooral veel tijdschriften uit de twintiger en dertiger jaren. Er waren ook veel wetenschappelijke artikelen, vaak gesigneerd door de auteur (v.d.S.) en soms vond ik er ook korte vragen en aantekeningen in terug van Ehrenfest. Daarnaast vond ik de proefschriften van verschillende studenten, met aantekeningen van Ehrenfest, die hij als promotor heeft begeleid. Deze kun je ook in de (amateur) inventaris terug vinden verderop in deze site. Verder ik ik speciale items, zoals krantenartikelen, uitnodigingen etc. gevoegd in speciale mappen.

In mei 2005 geleden kreeg ik een korte e-mail van mijn scriptiebegeleider Professor van Lunteren. Hij vertelde over de nooit eerder bekeken 'Ehrenfest bibliotheek' en de vondsten die Prof. Visser er had gedaan een jaar eerder. Ik had al maanden doorgebracht bij de heer Leechburch van het Ehrenfest Archief in Museum Boerhaave in Leiden en zelfs hij kende deze prive bibliotheek niet. Ik besloot Prof. Visser maar direct te benaderen door een e-mail te sturen. Hij nodigde me uit om een keer mee te gaan naar de Leidse faculteit. Op een maandagochtend kwam ik doorweekt bij hem op de kamer. Het contact was meteen erg goed. Voor ik het wist had hij sleutels geregeld voor een werkkamer bij andere studenten en sleutels voor de kamer en de boekenkast. Ik wist niet wat ik tegen zou komen, maar het kon geen kwaad om een weekje door alle materialen heen te spitten. Het werden ruim vier weken!

Op vrijdag begon ik mijn werk. Ik besloot de boeken links te laten liggen, omdat Professor Visser deze al eens had doorgekeken. Ik besloot om de eindeloze stapels papier door te kijken. In de eerste stapel zaten een aantal brieven van Jan Burgers. Ik was erg verrast dat ze de tand des tijds hadden doorstaan en ik besloot om iets zorgvuldiger door de 36 stapels papier heen te gaan. Ik pendelde een aantal weken heen en weer tussen Utrecht en Leiden. In Leiden ging ik vaak 's morgens naar Museum Boerhaave om de correspondentie met Ehrenfest te bekijken. 's Middags ging in naar het Instituut Lorentz om met een klein karretje stapel voor stapel uit kamer 364 te halen. Ieder stapel kostte me ruim een uur om te doorzoeken. Sommige artikelen hadden namelijk aantekeningen van Ehrenfest en ik bladerde de meeste artikelen wel even vluchtig door. Na een paar dagen dook er een brief van Niels Bohr op. En niet lang daarna brieven van Bohr's assistent Hans Kramers, de brieven die ik nooit had kunnen vinden in Kopenhagen in het archief voor de geschiedenis van de quantummecanica, maar die wel door Kramers verstuurd waren. Ik was echt verrast door alle brieven die ik tegenkwam. Het gaf een gevoel van schatzoeken en een brief of artikel van Einstein was dus een kwestie van tijd. Ik informeerde Ehrenfest biograaf Martin J. Klein over de materialen in de boekenkast en was ook verrast door de vondsten: "Your report about Ehrenfest correspondence and manuscripts now “hidden” in the Lorentz Center at the Leiden Physics Faculty is totally new to me."

Wanneer vond ik het precies?
Twee weken later in juli 2005, vrijdagmiddag kwart voor zes (22 juli), begon ik aan de laatste stapel voor die dag. De studenten van werkkamer 225 waren al een tijdje weekend aan het vieren. Halverwege de stapel lag weer een opgevouwen stapeltje briefpapier. Ik ontvouwde het pakketje, las de titel, bekeek het handschrift en ging op zoek naar de auteur. Helaas was het handgeschreven artikel niet gesigneerd, maar wel gedateerd; Dezember 1924. Dat kon maar van een paar natuurkundigen zijn. Ik dacht aan Arnold Sommerfeld of Albert Einstein. Ik heb gelijk de titel ge'google'd en het was raak: de zestien kantjes waren beslist van Albert Einstein! Ik reed naar huis en ik kon het spectaculaire nieuws slechts met m'n vriend en mijn ouders delen.

Op maandag lichtte ik medewerkers van het Lorentz Instituut in en zij waren minstens zo enthousiast als ik. De Amerikaanse onderzoekers die er die week waren, waren helemaal ondesteboven. "I really would like to touch it... can I?" zei iemand, toen ik de groep liet zien wat ik allemaal gevonden had. Een paar dagen later was ik door alle stapels heen, maakte ik een inventaris van de gevonden materialen en scande ik de documenten die voor mijn scriptie belangrijk waren. De week erna droeg ik alles over aan medewerker Wim van Saarloos en de andere medewerkers aldaar. Wat we met de vondst zouden doen was nog niet duidelijk. Ik stelde zelf een persbericht voor, misschien dat een krant of het nieuws geinteresseerd was om er een item van te maken, zeker in het licht van het Einsteinjaar. Nog tijdens z'n vakantie, een week later, stuurde Professor Beenakker me al een e-mail en sprak van een bijzondere 'vangst'. Hij vertelde ook gelijk over de inhoud. Toen pas realiseerde ik me dat dit het Bose-Einstein Condensaat artikel was, waarover ik ook juist een artikel had geschreven. Bose-Einstein condensatie was Einstein's laatste grote ontdekking. Hij voorspelde dat atomen bij extreem koude temperaturen zouden samen klonteren tot een groot superatoom. Deze bijzondere toestand werd pas begin jaren negentig door wetenschappers in de VS gerealiseerd. Deze zogenaamde tweede verhandeling over ultrakoude condensaten is denk in in het cryogene (ultra-koud onderzoek) Leiden wel op zijn plek. Ik hoop dat ze voor dit bijzondere manuscript een mooie plek vinden. (Het manuscript wordt vooralsnog bewaard in de bibliotheek van de Universiteit Leiden)

Hoe wist het NRC Handelsblad van mijn ontdekking?
Op 20 augustus 2005 was mijn ontdekking te lezen in een voorpagina artikel in het NRC Handelsblad. Lees hier (pdf) het volledige artikel in het NRC Handelsblad. De journalist, Dirk van Delft, had er via de Natuurkunde faculteit in Leiden lucht van gekregen. Samen met hem schreef ik het artikel dat uiteindelijk werd gepubliceerd. Veel kranten en websites namen het nieuws over en een dag later was het in duizenden media te lezen! Je kunt een aantal van deze berichten hieronder terug vinden onder het kopje 'Mediaberichten'.

Foto's:
(1) Een deel van het gevonden manuscript van Albert Einstein
(2) Einstein samen met Paul Ehrenfest en zijn zoon in zijn huis in Leiden
(3) Paul Ehrenfest's huis in Leiden

Over het Manuscript...

Hier vind je het manuscript op hoge resolutie (Instituut Lorentz) - klik hier
Hier vind je het manuscript op lage resolutie (deze website) - klik hier

Ik vond nog veel meer belangrijk materiaal, onder andere van Niels Bohr, Hans Kramers, Jan Burgers en meer van Albert Einstein. Bekijk hier de inventaris (de complete lijst) die ik eind juli opmaakte.

:: Radio interview voor This Week's Discoveries (13/09/2005)
:: Radio interview met BNN United (22/08/2005)
:: Origineel en volledig NRC artikel (20/08/2005)
:: Kennislink bericht over de vondst
:: Kennislink en Natuurkunde.NL interview online

Overige Berichtgeving

Verschillende media besteden aandacht aan de vondst. Het bericht werd allereerst verspreid door Dirk van Delft in een artikel in het NRC Handelsblad. Dat werd overgenomen door Teletekst en de NOS. Vervolgens pikte het ANP dit op, en toen maakten vrijwel alle kranten en nieuwssites bericht van de vondst. Daarna is het door de Associated Press overgenomen van het engelstalige bericht van de wereldomroep en werd het over de hele wereld verspreid. Van Oman tot Australie, van de Verenigde Staten tot Belgie. (Buitenlandse media)

Veel buitenlandse media maakten melding van de ontdekking nadat de Associated Press het had overgenomen van het Engelstalige bericht van de wereldomroep. Hier vind je een lijst van deze buitenlandse media. In totaal zouden bijna 1000 kranten en nieuwswebsites melding maken van de vondst.

Student unearths Einstein paper
BBC News, UK - 2 hours ago
An original Albert Einstein manuscript has been unearthed at a university in the Netherlands by a student. Rowdy Boeyink stumbled ...

Student unearths Einstein manuscript
Guardian Unlimited, UK - 2 hours ago
An Albert Einstein original manuscript has been stumbled upon by a student in the archives of Leiden University's Lorentz Institute for Theoretical Physics in ...

Original manuscript of Einstein paper found
USA Today - 4 hours ago
AMSTERDAM, Netherlands (AP) — The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's ...

Original Einstein Manuscript Discovered
Washington Post, United States - 9 hours ago
By TOBY STERLING. AMSTERDAM, Netherlands -- The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in ...

Student re-discovers Einstein manuscript in Netherlands
PhysOrg.com, VA - 12 hours ago
A handwritten account by German physics genius Albert Einstein of his last major theory has turned up in the Netherlands, at the University of Leyden, near The ...

Student rediscovers Einstein manuscript
ABC Online, Australia - 12 hours ago
A handwritten account by German physics genius Albert Einstein of his last major theory has turned up in the Netherlands at the University of Leyden near The ...

Student Unearths Einstein Paper
Free Internet Press, NY - 31 minutes ago
An original Albert Einstein manuscript has been unearthed at a university in the Netherlands by a student. Rowdy Boeyink stumbled ...

Original Einstein documents found in university library
WIS, SC - 1 hour ago
... local library and stumbling upon an original manuscript by scientific genius Albert Einstein. Well, that's exactly what happened to a Dutch student recently. ...

Original Einstein manuscript discovered
SiliconValley.com, CA - 1 hour ago
... "It was quite exciting" when a student working on his master's thesis uncovered the delicate manuscript written in Einstein's distinctive scrawl, said ...

Original Einstein manuscript discovered
Aberdeen American News, SD - 1 hour ago
... "It was quite exciting" when a student working on his master's thesis uncovered the delicate manuscript written in Einstein's distinctive scrawl, said ...

Original Einstein manuscript discovered
Pioneer Press, MN - 1 hour ago
... "It was quite exciting" when a student working on his master's thesis uncovered the delicate manuscript written in Einstein's distinctive scrawl, said ...

New Einstein papers found
Gulf Daily News, Bahrain - 1 hour ago
It was found among documents from the library of a former professor and friend of Einstein, Paul Ehrenfest, by a student, Rowdy Boeyink, in the course of his ...

Original Einstein manuscript discovered
Bradenton Herald, United States - 1 hour ago
... "It was quite exciting" when a student working on his master's thesis uncovered the delicate manuscript written in Einstein's distinctive scrawl, said ...

Original Einstein manuscript discovered
Contra Costa Times, CA - 1 hour ago
... "It was quite exciting" when a student working on his master's thesis uncovered the delicate manuscript written in Einstein's distinctive scrawl, said ...

Original Einstein manuscript discovered
The State, SC - 1 hour ago
... "It was quite exciting" when a student working on his master's thesis uncovered the delicate manuscript written in Einstein's distinctive scrawl, said ...

Original Einstein manuscript discovered
Kansas.com, KS - 1 hour ago
... "It was quite exciting" when a student working on his master's thesis uncovered the delicate manuscript written in Einstein's distinctive scrawl, said ...

Einstein's '1925' manuscript found
News24, South Africa - 13 hours ago
Amsterdam, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original Einstein documents found in university library
WIS, SC - 1 hour ago
(Leiden, Netherlands) August 20, 2005 - Imagine visiting your local library and stumbling upon an original manuscript by scientific genius Albert Einstein. ...

Original Einstein manuscript discovered
San Jose Mercury News, United States - 1 hour ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Einstein manuscript found in Netherlands
MSNBC - 2 hours ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University’s Lorentz ...

Original Einstein Manuscript Discovered
San Francisco Chronicle, United States - 4 hours ago
By TOBY STERLING, Associated Press Writer. The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in ...

Original Einstein manuscript discovered
Miami Herald, FL - 5 hours ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original Einstein manuscript found in Netherlands
CTV, Canada - 8 hours ago
AMSTERDAM, Netherlands — The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original Einstein manuscript discovered
San Jose Mercury News, United States - 8 hours ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original Einstein manuscript discovered
Seattle Post Intelligencer - 8 hours ago
By TOBy STERLING. AMSTERDAM, Netherlands -- The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in ...

Original Einstein Manuscript Discovered
Los Angeles Times, CA - 8 hours ago
By TOBY STERLING, Associated Press Writer. AMSTERDAM, Netherlands -- The original manuscript of a paper Albert Einstein published ...

Original Einstein Manuscript Discovered
Newsday, NY - 8 hours ago
By TOBY STERLING. AMSTERDAM, Netherlands -- The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in ...

Student Unearths Einstein Paper
Free Internet Press, NY - 26 minutes ago
An original Albert Einstein manuscript has been unearthed at a university in the Netherlands by a student. Rowdy Boeyink stumbled ...

Original Einstein manuscript discovered
Aberdeen American News, SD - 1 hour ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original Einstein manuscript discovered
Kansas.com, KS - 1 hour ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original Einstein manuscript discovered
SiliconValley.com, CA - 1 hour ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original Einstein manuscript discovered
Bradenton Herald, United States - 1 hour ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original Einstein manuscript discovered
Pioneer Press, MN - 1 hour ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

New Einstein papers found
Gulf Daily News, Bahrain - 1 hour ago
THE HAGUE: A handwritten account by German physics genius Albert Einstein of his last major theory has turned up in the Netherlands, the University of Leyden ...

Original Einstein manuscript discovered
Wilkes Barre Times-Leader, PA - 1 hour ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original Einstein manuscript discovered
Columbus Ledger-Enquirer, GA - 1 hour ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original Einstein manuscript discovered
Contra Costa Times, CA - 1 hour ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original Einstein manuscript discovered
Myrtle Beach Sun News, SC - 1 hour ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original Einstein manuscript discovered
Biloxi Sun Herald, USA - 1 hour ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original Einstein manuscript discovered
Fort Worth Star Telegram, TX - 1 hour ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original Einstein manuscript discovered
Akron Beacon Journal, OH - 1 hour ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original Einstein manuscript discovered
Fort Wayne News Sentinel, IN - 1 hour ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original Einstein manuscript discovered
The State, SC - 1 hour ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original Einstein manuscript discovered
Duluth News Tribune, MN - 1 hour ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original Einstein manuscript discovered
Charlotte Observer, NC - 1 hour ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original Einstein manuscript discovered
Tallahassee Democrat, FL - 1 hour ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original Einstein manuscript discovered
OregonLive.com, OR - 2 hours ago
By TOBY STERLING. AMSTERDAM, Netherlands (AP) — The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found ...

Original Einstein manuscript discovered
Monterey County Herald, CA - 1 hour ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original Einstein manuscript discovered
philly.com, PA - 1 hour ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original Einstein manuscript found at Dutch university
Canoe.ca, Canada - 2 hours ago
By TOBY STERLING. AMSTERDAM, Netherlands (AP) - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found ...

Original Einstein Paper Found
WXIA-TV, GA - 2 hours ago
AMSTERDAM, Netherlands (AP) — The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's ...

Enter a Category
New York Newsday, NY - 3 hours ago
By TOBY STERLING. AMSTERDAM, Netherlands -- The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in ...

Original Einstein manuscript discovered
Tallahassee.com, FL - 3 hours ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original Einstein manuscript discovered
Kansas City Star, MO - 3 hours ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original Einstein Manuscript Discovered
Daily Inter Lake, MT - 4 hours ago
By TOBY STERLING. AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in ...

Original Einstein manuscript discovered
Macon Telegraph, GA - 3 hours ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original Einstein Manuscript Discovered
Petoskey News-Review, MI - 4 hours ago
AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's Lorentz ...

Original manuscript of key Einstein paper found at Dutch ...
CJAD, Canada - 3 hours ago
AMSTERDAM, Netherlands (AP) - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's ...

Student unearths Einstein manuscript
The Observer, UK - 3 hours ago
An Albert Einstein original manuscript has been stumbled upon by a student in the archives of Leiden University's Lorentz Institute for Theoretical Physics in ...

Original Einstein Manuscript Discovered
Beloit Daily News, WI - 4 hours ago
By TOBY STERLING. AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in ...

Original Einstein Manuscript Discovered
Bonner County Daily Bee, ID - 4 hours ago
By TOBY STERLING. AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in ...

Original manuscript of key Einstein paper found at Dutch ...
Macleans, Canada - 3 hours ago
AMSTERDAM, Netherlands (AP) - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in the archives of Leiden University's ...

Original Einstein Manuscript Discovered
Tahlequah Daily Press, OK - 4 hours ago
By TOBY STERLING. AMSTERDAM, Netherlands - The original manuscript of a paper Albert Einstein published in 1925 has been found in ...

Student re-discovers Einstein manuscript
Times of Oman, Oman - 10 hours ago
THE HAGUE –– A handwritten account by German physics genius Albert Einstein of his last major theory has turned up in the Netherlands, the University of ...

En nog veel meer...